विश्व मधुमेह दिन – 14 नोव्हेंबर

मधुमेह ही एक दीर्घकालीन अवस्था आहे ज्यात शरीर पुरेसे इन्सुलिन तयार करत नाही किंवा त्याचा योग्य वापर करू शकत नाही. त्यामुळे रक्तातील साखर वाढते आणि हृदय, मूत्रपिंड, डोळे व नसांवर दिर्घकालीन परिणाम होऊ शकतात.

विश्व मधुमेह दिन दरवर्षी 14 नोव्हेंबरला साजरा केला जातो. याचा उद्देश मधुमेहाविषयी जनजागृती वाढवणे, लवकर निदानाचे महत्त्व सांगणे आणि प्रतिबंध व व्यवस्थापनावर भर देणे हा आहे. 2025ची थीम “मधुमेह आणि आरोग्य” (Diabetes and Well-Being) समग्र—शारीरिक, मानसिक आणि सामाजिक—आरोग्याच्या दृष्टिकोनावर भर देते.

मधुमेहाचे प्रमुख प्रकार:

• टाइप 1: शरीर इन्सुलिन तयार करणे थांबवते.

• टाइप 2: इन्सुलिन कमी तयार होते किंवा शरीर त्याचा योग्य वापर करत नाही.

• गर्भावस्थेतील मधुमेह: गर्भधारणेदरम्यान रक्तातील साखर वाढते.

प्रारंभिक लक्षणे:

वारंवार लघवी लागणे, जास्त तहान, कारण नसताना वजन कमी होणे, थकवा, धूसर दिसणे, जखमा हळू भरून येणे, जास्त भूक लागणे. अशी लक्षणे दिसल्यास त्वरित वैद्यकीय तपासणी आवश्यक आहे.

प्रतिबंध आणि व्यवस्थापन:

• संतुलित आहार

• नियमित व्यायाम (आठवड्यात किमान 150 मिनिटे)

• योग्य वजन राखणे

• नियमित ब्लड शुगर मॉनिटरिंग

• डॉक्टरांनी दिलेल्या औषधांचे वेळेवर सेवन

• नियमित आरोग्य तपासणी

विश्व मधुमेह दिनाचा उद्देश म्हणजे नागरिक, आरोग्यसेवा प्रदाते आणि धोरणकर्त्यांना एकत्र आणून चांगली काळजी, वाढीव जागरूकता आणि वेळेवर हस्तक्षेप यांना प्रोत्साहन देणे.

प्रा. सय्यद अब्दुल अजीम अ.

शिवलिंगेश्वर कॉलेज ऑफ फार्मसी, अलमला

ता. औसा जि.लातूर